PROTEZLER
Protez Nedir?
Ağızda çeşitli nedenlerle estetik bozuklukların veya kaybedilmiş olan dişlerin yerine konan, kişilerin estetik ve fonksiyonel olarak ihtiyaçlarını gideren tüm yapay oluşumlar protezdir.
Diş Protezinin Amacı Nedir?
Protezde, hastanın kaybolan fonksiyonları tekrar kazandırılmaya çalışılırken, aynı zamanda bozulan konuşmasının da düzeltilmesi ve estetik görünümün de daha iyi olması amaçlanmaktadır. Böylelikle büyük oranda kaybedilen ağız sağlığı düzeltilirken toplum içinde eksik ya da harap olmuş dişlerle yaşamak zorunda kalan bireylerin psikolojik açıdan da desteklenmesi sağlanır. Çünkü bu şekilde yaşamlarını (bir süre de olsa) sürdürmek zorunda kalan bireyler, öncelikle gülmeyi unuturlar.
Bu da fonksiyonel bozuklukların yanı sıra, insanlarda kendine güven duygusunun zedelenmesine neden olur. Bu tip hastalara yapılan çeşitli protezlerle insanların yaşam kalitesinin yükseltilmesi amaçlanır.
Eksik dişlerin giderilmemesi zamanla ağız ve diş sağlığını bozar. Her bir diş, bir diğerini tamamlayacak şekilde tasarlanmıştır. Bir diş kaybedildiğinde, diğer dişler kayıp dişin oluşturduğu boşluğa doğru zaman içinde hareket eder veya eğilirler. Karşı çenedeki diş de boşluğa uzar. Bu alışılmadık diş hareketleri, hem dişte hem de dişetinde gerilimlere yol açar. Bütün bunlara ilaveten, dişeti ve kemik dokularda tahribat meydana gelir. Normal - doğal diş temasları bozulduğu için, dolayısıyla fizyolojik temizlik de engellendiğinden, dişler çürümeye eğilimli hale gelirler.
Bir diş kaybedildikten hemen sonra Geride kalan dişlerin zaman içersindeki
durumu
Kayıp dişler çiğneme ve konuşmayı olumsuz yönde etkiler. Konuşurken bir çok sesi çıkarmaya yardımcı oldukları için düzgün konuşmak eksiksiz bir diş yapısıyla mümkündür. Ayrıca, tek taraflı çiğnemek eklemlere patolojik yük bindirir.
PROTEZ ÇEŞİTLERİ
1. Sabit Protezler
2. Hareketli Protezler
3. İmplant Üstü Protezler
1. SABİT PROTEZLER
· KRON: Tek bir diş üzerine yapılan protez tipidir. Diş hekimi tarafından doğal diş küçültülerek uygulanır ve hasta tarafından çıkartılamaz.
· KÖPRÜ: Diş eksikliği olan bir bölgenin her iki tarafındaki doğal dişlerden destek alınarak eksik diş veya dişlerin yerine konulması için yapılan protez tipidir.
Sabit Protez, Kron ve köprü protezini tanımlamak amacıyla kullanılan genel terimdir. Diş eksikliklerinde fonksiyon olarak en fazla tercih edilen protez tipidir. Ancak diş eksikliğinin bulunduğu bölgeye göre bazen yapılması mümkün değildir. Sabit protez yapılırken ağızdaki bazı dişlerin destek olmak amacıyla küçültülmeleri genellikle hastaların endişe duyduğu bir işlemdir. Ancak:
· Yapılacak sabit protez ile çiğnemeniz daha kolay ve rahat olacaktır. Diş eksikliklerinde, eğer varsa diğer taraftaki dişleri kullanmanız, devamlı kullandığınız taraftaki diş ve diş etlerinde sorunlara yol açacaktır.
· Dişsiz alanın etrafındaki dişler bu boşluğa doğru hareket edecektir. Bu dişlerin yer değiştirmesi nedeniyle alt ve üst çenenizin kapanışı değişecek, çene ekleminizde, çiğneme ve konuşmayı sağlayan yüz kaslarınızda ağrıdan başlayarak daha ciddi problemlere uzanan şikayetlere neden olacaktır.
Yapılacak protez ile konuşma ve görünümünüzde olumlu değişiklikler olacaktır. Çünkü diş pozisyonlarının konuşmada, dudak ve yanakların desteklenmesinde önemli bir rolü vardır.
SABİT PROTEZLERİN BAKIMI
Protez hangi materyalden yapılırsa yapılsın, ağzınızda yabancı bir maddedir. Kron ve köprünün yanındaki dişlerinizi ve çevresindeki diş etlerinin sağlığını korumak amacıyla ağız bakımına özen gösterilmelidir. Kötü ağız bakımı sonucunda, diş etlerinde sorunlar ve yan dişlerde çürükler oluşabilir. Ağız bakımı; normal diş fırçalamasının günde en az üç defa yapılması, ara yüz fırçalarıyla diş aralarının ve köprüde eksik olan dişlerin altlarının (köprü gövdesinin dokuya bakan alt tarafı) iyi temizlenmesi şeklinde yapılmalıdır. Ayrıca, yine dişler arası bölgeler ve köprü gövdesinin altında, protezler için özel diş ipliği kullanılmalıdır. Fırçalamanın yavaşça diş etlerinden dişlere doğru yapılması önemlidir. Ayrıca, basınçlı su, kürdan, plak boyama solüsyonları kullanarak gıda artıkları temizlenebilir.
2. HAREKETLİ PROTEZLER
Hiç diş olmayan ağızlara uygulanmaktadır. İleriki yaşlarda kullanılır.
Kısmen dişsiz ağızlara uygulanmaktadır. Kroşe adı verilen, dişlerin üstüne gelen kancalar veya tırnaklar kullanılmaktadır.
Yine kısmen dişsiz ağızlara uygulanan kancası olmayan metal destekli protezlerdir.
Hareketli protezlerin temizliği
Hareketli protezlerin temizlenmesi bir takım temizleme ajanları ile yapılmaktadır. Su içerisine konan efervesan tablet vasıtasıyla protezler temizlenmektedir. Eğer protez temizleme ajanı mevcut değilse diş fırçası ya da protez fırçası ile protez temizlenebilir. Bunun yanında bölümlü hareketli protezler ağızdan çıkarılıp, ağızdaki mevcut dişler temizlendikten sonra protez temizlenip yerine takılabilir. Ancak total protezlerde hastanın dişleri çıkarıp ağzını çalkalaması kafidir.
Aşağıdaki problemlere sebep olabilecek, plak, yiyecek artığı, ve tartar oluşumunu engellemek için günlük temizlik önemlidir: Görünüm ve estetik problemler, ağız kokusu, protez altındaki dokunun tahriş olması (iritasyonu), ağızda enfeksiyon.
4. İMPLANT ÜSTÜ PROTEZLER
Çene kemiği içerisine yerleştirilen vida sistemi üzerine yerleştirilen protezlerdir.(Bkz. İmplant)
· Sabit: Bir ya da birden fazla dişe uygulanan porselen kronlar
· Hareketli: Tamamen dişsiz ağızlara uygulanan total benzeri protezler
Ön lateral diş eksikliğinde uygulanan implant üstü protez