Yeni Sayfa 1

Yirmi yaş dişleri, genellikle 17-25 yaşları arasında ağızdaki yerlerini almaya başlarlar. Ancak çenelerde bu dişler için yeterli yer bulunmadığı durumlarda süremeyip, dişeti altında ya da çene kemiği içinde gömülü olarak kalırlar.

Gömülü 20.yaş dişlerinin problem olmasının nedeni ; genetik olarak bu dişe ihtiyaç kalmaması ve gittikçe çenelerimizin küçülmesidir. Çenelerimiz küçüldükçe 20.yaş dişleri kendine yer bulmak için zorlanmakta ve dolayısıyla diğer dişler gibi çıkamamaktadır. Kendine yer bulamayan 20.yaş dişleri öndeki dişi ittirerek baskı yapmakta ve bu da çapraşıklığa neden olmaktadır. Ayrıca çok geride olmaları ve etraflarındaki diş etinin normal anatomik yapıda olmamaları nedeniyle kolayca iltihaplanabilmektedirler.

Yirmi yaş dişleri ağız içinde 3 pozisyonda bulunurlar:

Tam gömülü 20.yaş dişleri ; genellikle sorun yaratmazlar. Fakat rötgen ile takip edilmeleri gerekir. Tam gömülü olmalarına rağmen öndeki dişin köklerine baskı yapabilirler.
Kısmen çıkmış 20.yaş dişleri ; en çok sorun çıkaranlardır. Tam çıkamadıkları için öndeki dişe baskı yaparak çıkmaya çalışırlar. Üzerlerindeki diş eti parçası ( kapşon ) , zamanla arasına yemek artıklarının kaçması ve bakteri üremesi nedeniyle iltihaplanır.Dişin etrafındaki diş etinin iltihaplanması sonucunda ; ağrı , şişlik , abse oluşur. Çürük için uygun ortam oluştururlar.
Tamamen çıkmış 20.yaş dişleri ; genellikle sorun çıkarmazlar, fakat çok geride oldukları için fırçalanmaları zordur. Bu nedenle ağız bakımı çok iyi olmayan hastalarda koruyucu bir önlem olarak çekilmeleri tavsiye edilebilir.

20. yaş dişi iltihabı veya absesinin belirtileri ;

Ağrı ( kendiliğinden veya üstüne basınca )
Şişlik ( ağız içerisinde veya yüzde )
Kızarıklık
Çene altındaki lenf bezlerinin şişmesi
Yutkunma zorluğu
Ağız hareketlerinde ve açılmasında zorluk

Ağzın kapatılamaması veya kapatınca 20.yaş dişi üzerindeki diş etinin ısırılması , baskı olması.

Hiçbir rahatsızlık vermese de kötü pozisyonlu bir yirmilik diş niçin çekilmelidir?

Bu dişlerin ağızda bırakılıp bırakılmaması konusu tartışmalıdır. Eğer doğru pozisyonda sürerlerse ve çevre dokulara zarar vermiyorsa bu dişin yerinde kalmasında bir sakınca yoktur.

Bununla birlikte gömülü bir yirmi yaş dişinin sorun çıkarıp çıkarmayacağı önceden kestirilemez. 20 yaş dişleri birer '' saatli bomba'' ya benzetilebilir. Uzun bir süre sessiz kalıp aniden yüzde bir şişmeye ya da şiddetli bir ağrıya yol açabilir. Bu nedenle bu tip dişlerin kontrol altında olması ve aşağıdaki problemlerin gerçekleşmesi halinda çekilmesi gerekir.

Yirmi yaş dişinin çekilmesini gerektiren durumlar

ÇÜRÜK: Tükürük, bakteri ve yiyecek parçacıkları yeni çıkmakta olan dişin açtığı yuvada birikerek hem yirmilik dişi hem de yanındaki azı dişini tehdit eder. Bu tip çürükleri fark etmek ve tedavi etmek oldukça zordur. Ağrı ve enfeksiyona yol açan ve apseyle sonuçlanan ağır tablolar meydana gelebiliyor.
DİŞETİ HASTALIĞI (perikoronit): Kısmen çıkmış bir yirmilik dişin dişetinde bakteri ve yiyecek artıklarının depolandığı bir enfeksiyon odağı oluşur. Bu durum ağız kokusu, ağrı, ödem ve trismusa (ağzın tam açılamaması hali) sebep olur. Enfeksiyon lenfler aracılığı ile yanak ve boyuna yayılabilir. Yirmilik dişin etrafındaki bu enfeksiyona yatkın zemin her seferinde kolayca enfekte olmaya adaydır.
BASINÇ AĞRISI: Sürme sırasında komşu dişlere de basınç uygulanıyorsa sıkışmadan dolayı da bir ağrı hissedilebilir. Bazı durumlarda bu basınç aşınmaya yol açar.
ORTODONTİK SEBEPLER: Pek çok genç birey dişlerindeki çapraşıklıkları düzeltmek için ortodontik tedavi görmektedir. Yirmi yaş dişlerinin sürme basınçları diğer dişlere de yansıyacağından diğer dişlerde de bir hareketlilik olur, çapraşıklıklar artabilir.
PROTEZLE İLGİLİ SEBEPLER: Protez planlaması yapılan bir ağızda yirmilik dişleri hesaba katmak gerekir. Çünkü, yirmilik diş çekildikten sonra değişen ağız yapısına göre yeni bir protez yapmak gerekecektir.
KİST OLUŞUMU: Gömük bir dişin sebep olduğu kistik vakalar gözlenmiştir. Kist kemik yıkımına, çene genişlemesine ve çevredeki dişlerin yer değiştirmesine ya da zarar görmesine sebep olur. Kemik yıkımını önlemek için diş çekilmeli ve kist temizlenmelidir. Nadiren bu kist çok geniş alanlara yayılırsa tümörlere dönüşebilir veya çene kemiğinde kendiliğinden kırılmalara yol açabilir.

Yirmilik dişlerin çekilmesi için en uygun zaman nedir?
İmpact- kötü pozisyonlu bir diş şikayete yol açsın ya da açmasın 14 ila 22 yaşları arasında çekilmelidir. Genç yaşlardaki operasyonlar teknik olarak daha kolaydır ve iyileşme daha çabuk olur. 40 yaşın üstünde operasyonlar epey zorlaşır.Ayrıca yaşın artmasıyla birlikte yan etkiler de artar ve iyileşme dönemi uzar.

Akut enfeksiyonun olduğu durumlarda (perikoronitis) diş çekilebilir mi?
Genellikle hayır. Enfeksiyonun var olduğu bir durumda müdahale edilirse enfeksiyon çevreye yayılır, yara iyileşmesi geç ve güç olur. Lokal ağız hijyeni, antibiyotikler ve bazen de karşı çenedeki yirmilik dişin çekimi ile enfeksiyon kontrol altına alınır.

Diğer diş çekimlerinden farklı mıdır?

· Gömülü diş operasyonları, lokal anesteziyle yapılan cerrahi girişimlerdir.

· Gömülü 20 yaş dişi operasyonlarının güçlüğü, dişin seviyesi ve pozisyonu ile ilgilidir.

Çekimden sonra hafif bir şişlik, ağrı ve kanama olabilir. Dişhekiminizin alacağı önlemler ve bulunacağı tavsiyeler yan etkileri minimalize eder.
Bu çekimi takiben -dry soket- denen bir iyileşme bozukluğu yaşanabilir. Çekim boşluğunda kan birikmez ve ağrı da gelişebilir. Birkaç gün içinde durum düzelir. Ayrıca dişhekiminin tavsiyelerine uyulduğu takdirde bu olayla hiç de karşılaşılmayabilir.
İleri yaşlarda kemik yapısı yoğunlaştığı ve esneklik azaldığı için çekim zorlaşır, iyileşme yavaşlar.

Operasyon sonrası bakım

Yara yeri kurcalanmamalıdır. Yoksa ağrı, enfeksiyon veya kanama gelişebilir.
İlk 24 saat boyunca o taraf ile çiğneme yapılmamalıdır.
İlk 24 saat sigara içilmemelidir. Çünkü sigara kanamayı arttırıp iyileşmeyi bozar.
Tükürülmemelidir. Yoksa kanama artar ve pıhtı yerinden oynayabilir.
Kanama kontrol edilmeli. Eğer dikiş atılmamışsa steril gazlı bezle tampon yapılır. Pıhtı oluşumu için tampon yarım saat ağızda tutulmalıdır. Tampon alındıktan sonra kanama devam ediyorsa yeni bir tane konur.
Şişkinliğin kontrolü. Operasyon sonrası bölgeye soğuk bir tampon uygulayarak dolaşım yavaşlatılır ve yüzün şişmesinin önüne geçilir. Uygulama şöyle olmalıdır: 20 dakika soğuk tampon- 20 dakika ara- tekrar 20 dakika soğuk tampon şeklindeki periyotlarla devam edilir.
İlk 24 saatten sonra her 2 saatte bir ılık tuzlu suyla ağzı gargara yapmak gerekir. karışım 1 bardak ılık suya 1 çay kaşığı tuz koymak suretiyle hazırlanır.

Her cerrahi girişimde olduğu gibi, Gömülü Diş Operasyonlarından sonra da bazı komplikasyonlar görülebilir.

En sık görülen şikayetler:

AĞRI: Operasyondan sonra, anestezi (uyuşukluk) geçince genellikle ağrı oluşur. Bu nedenle hastaya ağrı kesiciler önerilir.

ENFEKSİYON: Ağız ortamı, mikroorganizmalardan zengin olduğu için, operasyondan sonra enfeksiyon riski vardır. Bu nedenle hastaya koruyucu bir antibiyotik verilir.

ÖDEM: Çıkarılan dişin pozisyonuna bağlı olarak değişik oranlarda şişlik ve bazen de yüzde morarmalar oluşabilir.

KANAMA: Operasyondan sonra az miktarda kanama olması normaldir. Kolayca kontrol altına alınır.

Daha nadir rastlanan komplikasyonlar:

· Üst 20 yaş dişlerinin kökleri ile sinüs boşluğu arasında çok ince bir kemik vardır. Bazen çekim sonrası bu kemik bariyer ortadan kalkar ve sinüs boşluğuyla ağız boşluğu birleşir. Bu durumda yapılması gereken; hastayı bilgilendirmek, bazı ek önerilerde bulunmak ve ilave ilaçlar vermektir. Böyle bir komplikasyonda, iyileşme süreci biraz uzayacaktır.

· Diğer bir nadir rastlanan komplikasyon ise, alt 20 yaş dişlerinin çekimi sırasında oluşabilir. Bu dişlerin köklerinin hemen altından alt dudak ve dişlere giden duyu siniri geçmektedir. Çıkarılan gömülü dişin pozisyonuna göre bazen bu sinirde geçici yaralanmalar oluşur. Dudak ve dişlerde geçici duyu kaybı ortaya çıkar. Sinirlerin kendi kendilerine iyileşme süreçleri uzundur. Duyunun geri gelmesi 2-3 ay kadar sürebilir. Ancak unutulmamalıdır ki, hastanın yüz ve mimik hareketlerinde ve tat alma duyusunda bir kayıp olmayacaktır.

APİKAL REZEKSİYON NEDİR?

Dişlerin kök uçlarında gelişen enfeksiyonların giderilmesi için, iltihaplı kök ucu ve iltihabın yayıldığı çevre dokuların temizlenmesi için kanal tedavisi yapılamayan durumlarda uygulanan bir operasyondur.

Apikal Rezeksiyon Operasyonunun Yapıldığı Durumlar:

· Diş kökünde kist oluşan vakalarda,

· Diş kökünün yapısal veya şekilsel bozukluğu nedeniyle kanal tedavisi'nin tam yapılamaması,

· Diş üzerinde çıkarılamayan bir restorasyonun varlığı nedeniyle kanal tedavisi yapılamaması,

· Kanal Tedavisi sırasında alet kırıldıysa, kırılan aletin mutlaka çıkarılması gerekiyorsa, aleti çıkarmak amacıyla,

· Yapılmış kanal tedavisine rağmen hastanın ağrısının devam ettiği durumlarda,

· Diş kökünün kemik içerisindeki 1/3 uç kısmının kırılması durumlarında.

Apikal Rezeksiyon ameliyatı; lokal anestezi (iğneyle uyuşturma) altında, yaklaşık 30 dakika süren bir operasyondur. Hastaya zaman ve ekonomik açıdan avantaj sağlar.

Diş çekimi ne zaman yapılır?

Modern dişhekimliğinin ana amacı, diş kayıplarının önüne geçmektir. Günümüz dişhekimleri, doğal dişleri ağızda tutmak için ellerinden gelen çabayı göstermektedirler. Çünkü; tek bir dişin kaybı bile genel diş sağlığı ve görünümde olumsuz değişikliklere neden olmaktadır.

Tüm bu çabalara karşın :

· Tedavi edilemeyecek veya restorasyon yapılamayacak büyüklükte diş çürüklerinde,

· Aşırı derecede iltihaplı ve kanal tedavisi uygulanamayacak dişlerde,

· İleri Periodontal (Dişeti) rahatsızlıklarında (Diş eti iltihabının ilerlemesi sonucunda aşırı bir kemik kaybı söz konusudur, bu durumdaki dişlerde sallanma, abse, ağrı vardır),

· Ortodontik tedavi amacıyla,

· Malpoze (aşırı önde veya arkada bulunarak diş sırasında yer almayan) dişlerin,

· Onarılamayacak kadar kırılmış diş ve diş köklerinin,

· Gömülü dişlerin çekimleri yapılmaktadır.

Diş çekiminden sonra dikkat etmeniz gerekenler ;

Çekim yerine konan steril gazlı bezi en az 15-20 dakika sıkıca bastırarak yerinde tutunuz. Bu tamponu attıktan sonra,kesinlikle ikinci bir tampon yerleştirmeyiniz. Çünkü hiçbir zaman bu tampon steril olamayacaktır. Ayrıca her seferinde yaranın üzerindeki pıhtı bu tampona yapışacak ve kanamanızın durmasına mani olacaktır.
Ağzınızı bir kaç saat su ile çalkalamayınız . Aksi halde çekimden sonra iyileşmeyi sağlayacak olan kan pıhtısının oluşumunu engeller ve çekim yarasının iyileşmesinin gecikmesine neden olursunuz.
Sızıntı şeklinde kanamanız olabilir. Bu kanama 6 ile 24 saat arasında bir süre devam edebilir. Kanın tükrüğünüzü boyama özelliğinden dolayı kanamanızın fazla olduğunu düşünüp paniğe kapılmayın. Eğer çok kanamanız olursa hekiminize başvurunuz.
Ağrınız olabilir. Bu durumda ağrı kesici alabilirsiniz. ( Aspirin türevi ağrı kesiciler kanamayı arttırır.Bu yüzden diş çekimi sonrasında önerilmemektedir. ) Özellikle uyuşukluğunuz geçerken ağrı en yüksek düzeye ulaşır. Bu normal bir durum olup uyuşukluk geçmeden önce ağrı kesici almak yararlı olacaktır.
48-72 saat sonra şiddetli ağrı oluşabilir. 24 saati geçen kanama,kötü bir tat ve koku hissi olursa derhal dişhekiminizi arayınız. Ağız hijyeniniz iyi olmaması ve çok fazla sigara içilmesi alveolit " kuru boşluk iltihabı " denilen bu durumun oluşmasının en önemli sebeplerindendir.
24 saat süreyle sigara içmeyiniz ve alkollü içkilerden kaçınınız.
Diş çekimi yerine dilinizi yada herhangi bir aleti sokup kurcalamayınız.
Dişler çene kemiğine bağlı olduğundan çekim sonrasında kemik ortaya çıkar ve siz çekilen dişten parça kaldığını düşünebilirsiniz. O bölge ile hiç ilgilenmeyin. Birkaç gün içerisinde açık kemiğin üzeri dişetiniz ile örtülecektir.
Diş çekiminden sonra 2 saat kadar bir şey yemeyiniz. Farkında olmadan uyuşuk olan bölgeleri ısırıp yaralıyabilirsiniz.
Çok sıcak veya soğuk gıdalar yemeyin ve içmeyiniz. İlk 24 saat içinde sıvı ve çiğnemeye gerek olmayan yumuşak ve ılık gıdalar alınuz.Sonra tedbirli olarak günlük gıdalara geçebilirsiniz.
Diş çekimini takiben 24 saat sonra normal ağız bakımı uygulamalarına devam edin. Seyreltik ılık tuzlu su veya ağız gargaralarından yararlanabilirsiniz. Bu işlemler yara ortamını temizler,iyileşmeyi hızlandırır,çekim sonrası ağız kokusunu azaltır,mikrop birikimini engeller ve ikincil enfeksiyon olma riskini elimine eder.
Diş çekimi sonrası mümkünse başınızın altına yüksekçe bir yastık koyup,çekim yaptırdığınız gün yatıp dinleniniz.
Şayet diş çekimi normale göre zor olduysa ; mutlaka çekilen diş bölgesine dışarıdan 8 saat boyunca saatte bir 5-10 dakika süreyle buz tatbiki yapmalısınız. Şiş ve morarma buz tatbiki ile önlenmiş olacaktır.
Cerrahi müdahale ile diş çekimi yapıldıysa ; şişlik olabilir. Bu normaldir.
Dikiş atıldıysa ; dikişler 7 ile 10 gün içinde alınmalıdır. Dikişler ağızda iken dilinizi o bölgeye götürmemeye ve dikişlerle oynamamaya özen gösteriniz

Diş çekimi sonrasında oluşan boşluk ; en kısa zamanda yerine kron-köprü protezi, implant , veya diğer protezler yapılarak giderilmelidir.

Diş çekimi sonrasında oluşan boşluk giderilmezse ; boşluğun yanındaki dişler ve boşluğun karşındaki diş kayarak yer değiştirir. Dişlerin yer değiştirmesi hem estetik hemde fonksiyonel açıdan sakıncalıdır. Bu dişlerin aksları ve konumları bozulur .

Dişlerin kapanış düzeninin bozulması nedeniyle çene ekleminde problemler oluşabilir.

Aksları bozulan dişlerin üzerine , ileride köprü veya diğer protezlerin yapılabilmesi mümkün olmayabilir.

Dolayısıyla ileride bir çok sıkıntı yaşanmaması için diş çekimi sonrasında mutlaka bu boşluklar doldurulmalıdır.

GÖMÜLÜ DİŞLER

Gömülü dişler, ağız cerrahisinde en sık görülen olgulardır. Ağızda sıklıkla alt-üst 20 yaş dişleri, üst çene köpek dişleri ve nadiren alt-üst çene küçük azı dişleri gömülü kalabilir. Gömülü dişler bazen hiç belirti göstermez ve şikayete neden olmaz. Bazen de, çok büyük şikayetlere neden olabilirler.

Gömülü dişlere bağlı oluşabilecek şikayetler şunlardır:

· Bulundukları bölgeye bağlı olarak, zaman zaman baş, kulak, göz ağrılarına neden olurlar.

· Özellikle yarım gömülü dişler ile dişeti arasında ve gömülü dişle bir önündeki komşu diş arasında iyi temizlenemeyen bir bölge bulunacaktır. Burada biriken yemek artıkları sonucunda oluşan mikroorganizmalar, sürekli yinelenen enfeksiyonlara, komşu dişte çürüklere neden olur.

· Gömülü 20 yaş dişleri, yer darlığı nedeniyle sürmeye (çıkmaya) çalışırlarken öndeki dişlere basınç uygularlar. Bu basınç sonucunda, özellikle tek köklü ön grup dişlerde kaymalar ve yer değiştirmeler oluşur. Bu nedenle özellikle ortodontik tedavi gören çocuklar ve gençlerde, 20 yaş dişlerinin sürme pozisyonları çok sıkı takip edilmelidir.

· Kemik içerisinde gömülü olan dişler, bir kesecik içerisinde bulunurlar. Zaman içerisinde bu kesecik değişime uğrayarak, kist oluşmasına neden olabilir. Oluşan kistler, zamanla çok büyük boyutlara ulaşarak çene kemiğini zayıflatır ve çene kırıklarına bile neden olabilir.

Gömülü diş çekimlerinden sonra mümkün olduğu kadar az şikayet yaşamak için ameliyat sonrası Çene Cerrahı'nın ilettiği önerilere uymak önemlidir.

Ağız-Diş Çene Cerrahisi Operasyonu geçirmiş hastalara öneriler:

· İlk 2 saat hiçbir şey yemeyiniz.

· Sıcak, kanamayı arttırır. 24 saat sıcak ve sert gıdalardan kaçınınız, mümkün olduğunca yumuşak gıdalarla besleniniz.

· Ödemin (şişliğin) daha az olması için, 24 saat operasyon bölgesine dışarıdan soğuk (buz) uygulayınız.

· Operasyon sonrası Çene Cerrahı'nın önerdiği antibiyotik, ağrı kesici ve antiseptik gargaraları size önerilen saatlerde ve miktarlarda almaya özen gösterin.

· Ağız bakımınıza dikkat etmelisiniz. Operasyondan sonraki gün dişlerinizi fırçalamaya başlayabilirsiniz.

Aşırı kanama, aşırı şişlik, ciddi ağrı (ağrı kesiciye yanıt vermeyen) ve ateş oluşması halinde hemen doktorunuzu arayınız.