AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

Dişler düzgün temizlenmediğinde, üzerlerinde ve aralarında biriken yiyecek artıkları bakteriler üretirler. Bakteri plağı dediğimiz bu birikintiler, diş çürüklerinin ve dişeti iltihaplarının baş sorumlusu olup, zamanla tükürüğün çökelmesi sonucu diş taşlarını oluştururlar.

Bakteri plağı nedir?

Bakteri plağı dişe sıkıca tutunan, yapışkan saydam bir tabakadır. Oluşumu sürekli devam eder. Tırnağınızla dişinizin üzerini kazıyarak bakteri plağını fark edebilirsiniz. Plağın bir miligramında 200 ile 500 milyon arasında bakteri bulunur ve plak bakteriler tarafından üretilir.

Dil, dudak ve tükürük, yiyecek ve içeceklerle birlikte bakterileri de dişlerin üzerinden alıp mideye gönderir. Bu yüzden bakteriler dişe tutunabilmek için bakteri yapıştırıcısı olarak bilinen dextran adında yapışkan bir madde salgılarlar. Bu madde suya dirençli olduğu için ağız çalkalandığında plak uzaklaşmaz.

Bakterilere güvenli besin kaynağı oluşturabilmek için dextran başka işlevler de görür. Yenilen gıdaların küçük parçalarını bir av gibi yakalar ve bakterilere uygun besini temin eder. Eğer ortamda besin yoksa bakteriler kendi dextranlarının bir kısmını sindirerek sizin bir sonraki öğününüze kadar beklerler.

Sonuç olarak plak, bakteriler, bakterilerin salgıladıkları yapışkan dextran ve gıda artıklarından oluşan bir yapıdır.
Bakteriler besinleri sindirdikçe, asit salgılarlar. Yapışkan madde içindeki asitler diş ile temastadır ve bu temasın uzun sürmesi dişten mineral kaybı ile sonuçlanır. Plak temizlenmezse çürük oluşacaktır.
Kötü ağız bakımının tek sonucu çürükler değildir. Plak daha çok diş eti hizasında oluşur ve irritasyona, kanayan diş etine veya daha ciddi problemlere yol açabilir.

Plak oluşumu için gerekli zaman olan 24 saat geçmeden bakteriler diş ve diş etlerine zarar verecek asitleri üretmezler. Doğru yapılan bir diş fırçalama ve diş ipi kullanımı ağzınızdaki bakterilerin birikip, beslenecekleri ortamlarını yok eder. Bakteri plağının olmadığı ağızlarda ise çürük ve diş eti problemleri ile karşılaşılmaz.

Dişeti iltihabının ilk belirtisi dişetindeki kanamalardır. Dişetlerinde renk, şekil bozuklukları ve ağız kokusu ile kendini daha da belli eder. Dişeti iltihabının neden olduğu diş kayıpları, çürüklerin neden olduğu diş kayıplarından çok daha fazladır.
Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki , sağlıklı dişeti açık pembe renktedir. Dişe ve kemiğe sıkıca yapışmış olup, portakal kabuğuna benzer parlak - pütürlü bir görünümü vardır.

Diş eti Hastalığının Belirtileri :

• Diş eti hastalıklarının ilk ve en önemli belirtisi dişeti kanamasıdır. Sağlıklı dişeti kanamaz
• Diş etlerinde şişmeler, kızarmalar oluyorsa,
• Diş etlerinde çekilmeler ve açığa çıkan kök yüzeylerinde oluşan hassasiyet oluşuyorsa,
• Dişeti kenarlarında veya dişler arasında, diş taşlarına bağlı olarak oluşan siyah alanlar görülüyorsa,
• Diş ile dişeti arasından iltihap geliyorsa,
• Dişlerde sallanmalar, uzamalar ve dişler arasında açılmalar oluyorsa,
• Ağızda sürekli bir kötü koku ve kötü tat hissi var ise,  

geç kalmadan bir dişhekimine muayene olunması gerekir.

Sağlıklı Diş ve Diş etleri

Bakteri plağı kaldırılmazsa sertleşir ve diştaşı ya da tartar olarak isimlendirilen birikintiler oluşur. Plaktaki bakteriler tarafından üretilen toksinler (zararlı maddeler) dişetlerine zarar verir. Toksinler dişetlerinin etrafındaki destek dokularını yıkar, dişlerden uzaklaşır, oluşan periodontal ceplerde daha fazla bakteri plağı birikir. Periodontal hastalık geliştikçe cepler daha da derinleşir. Bakteri plağı dişlerin açığa çıkmış kök yüzeylerine yapışır. Dişlerin kemik desteği yok olur ve tedavi edilmeyen dişler sallanmaya başlar ve sonunda çekilir.  

Yaşam boyu dişlerinizi ağızda tutmak için bakteri plağının, diş fırçalaması ve diş ipi kullanılması ve kimyasal ajanlarla düzenli olarak her gün, dişlerden uzaklaştırılması gerekmektedir.

Dişhekimini düzenli ziyaret ederek ağız sağlık ürünleri hakkında dişhekiminizden öneriler alabilirsiniz. Piyasada pek çok çeşit diş fırçası, diş ipi, ağız gargaraları ve dişler arası temizleyicileri bulunmaktadır. Diş hekiminiz size en uygun olan ürünleri seçmenizde yardımcı olacaktır.

 

 DİŞ VE DİŞETİ SAĞLIĞINI KORUMANIN YOLLARI

·         Dişlerinizi düzenli olarak günde en az iki kere fırçalayın.

·         Diş çürüğü ve dişeti hastalıklarından korunmak için dişlerinizi her gün dişipi ile temizleyin.

·         Beslenmenize dikkat edin ve ağzınızda asit oluşumunu engellemek için öğün aralarında karbonhidratlı besinleri yememeye özen gösterin.

·         Fırçalamanın etkisini arttırmak ve bakteri oluşumunu önlemek için diş macunu ve dişipinin yanısıra size uygun ağız bakım ürünlerinden yararlanın.

·         6 ayda bir herhangi bir şikayetiniz olmasa dahi dişhekiminize kontrole gidin. 

DİŞLER NASIL FIRÇALANMALIDIR?

• Dişler günde en az iki kez dikkatli bir şekilde fırçalanmalıdır.
• Hekim tavsiyesi ile alınan diş fırçası ve macunu 3 aylık periyotlarla yenilenmelidir.
• Dişler fırçalanırken diş fırçası kuru olmalıdır. Yaygın olarak fırça ıslatılarak yapılan işlemde, fırça kılları yumuşadığı için temizlik tam olarak gerçekleşmemektedir.
• Diş fırçası üzerine mercimek tanesi kadar diş macunu koymak yeterli olmaktadır.
• Diş fırçası 45 derecelik bir açı ile diş ve dişeti birleşimine yerleştirilmeli ve ufak dairesel hareketlerle dişetinden dişe doğru diş yüzeyleri fırçalanmalıdır.
• İyi bir fırçalamanın süresi 2-3 dakikadır. Tüm diş yüzeylerinin (dudak, yanak, dil, damak, kesici ve çiğneme) fırçalanması gerekmektedir.
• Dişler fırçalanırken aşırı basınçtan yada yüzeyel fırçalamadan kaçınılmalıdır. Yeterince oluşturulamayan fırçalama hareketi bakteri plağının tam olarak uzaklaştırılamamasına, aşırı fırçalama ise dişlerde aşınmalara yol açacaktır.
• Diş fırçasının ulaşamadığı diş araları diş ipi kullanılarak temizlenmelidir.
• Dilin fırçalanması da unutulmamalıdır.

AĞIZ VE DİŞ BAKIM ÜRÜNLERİ

1.     DİŞ FIRÇASI

2.     DİŞ MACUNU

3.     DİŞ İPLERİ

4.     DİŞ ARASI(ARAYÜZ) FIRÇALARI

5.     AĞIZ GARGARALARI

6.     ELEKTRİKLİ DİŞ FIRÇALARI

7.     DİL FIRÇALARI

8.     YENİ ÜRÜNLER

DİŞ FIRÇASI

Diş Fırçası Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Diş fırçasının ve fırça ucunun büyüklüğü kişiye ve yaşa göre seçilmelidir.
• Fırça ucu kılları orta sertlikte kıl yapısına sahip ve yuvarlatılmış olmalıdır.
• Fırça sapı kavraması kolay olmalı ve kişinin eline rahat oturmalıdır.
• Fırça sapıyla uç kısmı arasındaki açı dişlerin arka bölgelerine daha rahat ulaşmayı sağlamaktadır.
• Aynı fırçanın uzun süre kullanımını engellemek için kullanıldıkça renk değiştiren fırça kılları tercih konusudur.

Diş fırçasını etkin ve sağlıklı kullanabilmek için aşağıdakilere dikkat edilmelidir:

• İdeal bir diş fırçası orta yumuşaklıkta en az 3 sıra, yuvarlatılmış naylon kıllardan yapılmış olmalıdır. Küçük başlı fırçalarla daha detaylı ve iyi bir fırçalama yapmak mümkündür.

• Fırçanızın kılları paralelliğini kaybedince değiştirilmesi gereklidir (ortalama 3 ay). Bu paralellik 1 ay içerisinde bozuluyorsa gereğinden fazla bastırarak fırçalıyorsunuz demektir.
• Diş fırçaları kısa sürede kuruyacak ve diğer fırçalar ile temas etmeyecek şekilde saklanmalıdır.
• Grip olunca fırçanızı yenileyin. Diş fırçaları genelde nemli olup ılık ortamlarda saklandıklarından bakteri ve virüslerin yerleşip üremeleri için çok uygun bir ortam oluştururlar. Grip virüsünün yerleştiği fırçayla dişinizi fırçaladığınızda hastalık etkeniyle tekrar karşılaşırsınız.

2.DİŞ MACUNU  

Diş macunu, diş fırçasının mekanik fırçalama etkisini arttırır. Günümüzde piyasada çok çeşitli diş macunları bulunmaktadır. İçerdikleri maddelerden dolayı beyazlatma ajanlarından diş çürüklerine karşı faktör içerenlere, ekstra koruyucu özelliği olanlardan diş eti çekilmesine engel olanlara kadar pek çok diş macunu reklamlarda ve marketlerde tüketiciye sunulmuştur. Diş macunu üretici firmalarının Pazar payını arttırma endişelerinden kaynaklanan ve reklamlarda tüketiciye mucizevi formüller olarak sunulan bu macunlar, tam olarak gerçeği yansıtmamaktadırlar. Ağız bakımında diş macununun hangisi olduğundan çok, doğru ve etkin fırçalamak önemlidir.

Diş macununu oluşturan partiküllerin gren yapısının büyüklüğü ve miktarı, diş fırçalama sırasında diş yüzeyinde oluşan aşınma ile doğru orantılıdır. Bu yüzden ekstra beyazlattığı iddia edilen ve aşındırıcı özelliği yüksek olan diş macunlarından uzak durmak gerekir. 

Diş macunu tüketimi gelişmişlikle doğru orantılı olarak artmaktadır.

Diş macunu tüketimi yıllık olarak kişi başına;

Amerika Birleşik Devletleri’nde  650 gr,

İngiltere’de   350 gr,

İtalya’da       270 gr,

İspanya’da    250 gr,

Türkiye’de ise 60-70 gr civarındadır.

Ülkemizde diş macunu tüketiminin gelişmiş ülke oranlarının çok altında olması, ağız ve diş sağlığına çok az önem verdiğimizin bir göstergesidir. 

3. DİŞ İPLERİ :

Diş fırçasının tam olarak temizleyemediği diş ara yüzeylerinin temizliği için diş ipi kullanımı gerekmektedir. Doğru bir teknik, fırça , macun ile yapılan ve olması gerektiği gibi 2-3 dakika süren bir fırçalamada bile dişlerinizin birbiriyle kontakta olduğu yüzeyler tam olarak temizlenemez. Çoğu zaman çürüklerin başlangıç noktası da bu ulaşılması zor, kapalı alanlardır. Sağlıklı bir temizleme için mutlaka fırçalamadan sonra (en az günde 1 kere) diş ipi kullanması gerekir.

Diş ipleri her iki elin başparmakları veya işaret parmakları arasında gergin tutularak dişlerin arasına girilip, temizlenmesi şeklinde uygulanır. İlk kullanımda kolay kullanım amacıyla mumlu diş ipleri tercih edilebilir. Diş ipini kullanırken dişetini tahriş etmemeye özen gösterilmelidir.  

 DİŞ İPİ NASIL KULLANILIR?

1)  Yaklaşık 45 cm uzunluğunda dişipi kesilir ve iki ucu orta parmaklara dolanır. Diğer orta parmağınıza da siz dişinizi temizlerken ipin kullanılmış olan kısmını dolayacaksınız.
2) 2,5 cm boşluk bırakacak şekilde ipi gergin tutun ve yumuşak hareketlerle dişlerinizin arasına yerleştirin.

3) Diş ipini dişlerinizin arasından yavaş hareketlerle ve kontrollü olarak geçirin. Dişetini yaralayacak sert ve ani hareketlerden kaçınmalısınız.

4) İp diş eti hizasına gelince dişe doğru yaslayın ve C şekli verin ve diş ile diş eti arasındaki boşluğa yerleştirin.

5) İpi diş ile temas edecek şekilde tutarak dişin yan yüzeyi boyunca aşağı ve yukarı doğru kaydırın. Sonra yandaki dişe yaslayın ve aynı hareketi tekrarlayın. Bu şekilde plak parçalanır ve bakteriler uzaklaştırılır.

 

Bunun dışında sabit köprülerin gövde altlarının temizliği için özel diş ipleri üretilmiştir. (Bkz. Super floss) Bu özel diş ipleri, diş aralarındaki boşlukların, diş telleri ve köprülerin temizlenmesinde idealdir. 3 özelliği birarada bulundurur: sertleştirilmiş uç, normal ip dokusu ve süngerimsi ip dokusu.

• Diş ipinin sert ucu, ortodontik uygulamaların ve köprü altlarınının temizlenmesine yardımcı olur.
• Süngerimsi diş ipi, ortodontik uygulamaların etrafını ve diş aralarındaki geniş boşlukları temizlemede etkilidir.
• Normal diş ipi, diş eti çizgisinin altındaki bakteri plağını temizler.

4. DİŞ ARASI (ARAYÜZ) FIRÇALARI:

Diş araları ile köprü altlarını temizlemekte kullanılan özel yapıdaki fırçalardır. Ara yüz fırçaları, özel açılandırılmış fırça sapı ve değiştirilebilir fırça başlıkları sayesinde, diş aralarındaki geniş boşlukları, diş tellerini ve köprü altlarını etkili bir şekilde temizleyerek, dişlerinizi temiz ve sağlıklı tutmanıza yardımcı olur.

Konik ya da silindir şeklindeki değiştirilebilir fırça başlıkları, bakteri plağını etkili ve güvenli bir şekilde temizler. Yumuşak süngerimsi fırça başlıkları, ameliyat sonrası bakım, implant bakımı, ağızda lezyon ve yaralar bulunması hallerinde ve ilaç tedavisi uygulamalarında kullanılabilir.

Arayüz fırçası kullanımı ;

• Diş eti çekilmesi olanlar arayüz fırçası kullanmalıdır. Dişetinin çekilmesiyle oluşan boşluklar, bakteriler için uygun birikme ve çoğalma alanlarıdır.Bu nedenle her yemekten sonra diş araları temizlenmelidir.
• Kron-köprü protezi kullanan hastalar, yemeklerden sonra protezin altını temizlemelidir. Çünkü köprü altındaki boşluklar yemek artıklarının birikmesi ve bakteri üremesi için uygun alanlardır. Bu boşlukların temizliği arayüz fırçaları ile gerçekleşebilir.
• Ortodontik tedavi görenlerde genellikle diş fırçası yetersiz kalmakta ve arayüz fırçası ile tellerin arasının temizlenmesi gerekmektedir.

5.AĞIZ GARGARALARI :

Ağız gargaraları; içerdikleri antiseptik özellikler nedeniyle, ağızda (özellikle fırçanın ulaşamadığı yerlerde) bulunan mikroorganizmaların aktivasyonunu engeller, mevcut bakteri sayısını azaltırlar.Ağızda temizlik ve ferahlık hissi vererek ağız kokusunu ortadan kaldırırlar.Buna karşılık ağzı çalkalamak, bakteri plağını yerinden oynatmaz. Ağız gargaraları diş fırçalamanın ve diş ipi kullanımının yerini tutamaz, sadece artı bir koruma ve bakım yöntemidir.

6. ELEKTRİKLİ DİŞ FIRÇALARI 

İlk kullanım alanları el becerisi zayıf olan bireylere yönelik olan elektrikli diş fırçaları, günümüzde tüm bireylere göre üretilmektedir.

Günümüzde üretilen elektrikli diş fırçaları, ileri-geri ve dairesel hareketler yaparak diş yüzeyinde maksimum bölgeye ulaşırlar.

Elektrikli diş fırçalarının etkin ve doğru kullanımı, bakteri plağı oluşumunu engellemekte başarılı sonuçlar vermektedir.Dikkat edilmesi gereken elektikli diş fırçasının kullanımının manuel diş fırçası kullanımından farklı olduğudur.Elektikli diş fırçası sadece diş ve dişeti dokularına 45 derecelik açı ile temas ettirilmeli ve fazla basınç uygulanmamalıdır.Elekrikli diş fırçası ile fırçalama süresi tüm ağız için yaklaşık 3-4 dakikadır.

Elektrikli diş fırçalarının fırça kısmı değiştirilebileceği için birden fazla kişi tarafından kullanılabilir.

 7. DİL FIRÇALARI:Ağız ve diş sağlığı bir bütün olarak düşünüldüğünde dil de temizlenmesi gereken bir organdır.Yapılan çalışmalarda ağız kokusunun nedenlerinden biri ve ağırlıklı olanının dil olduğu tespit edilmiştir.

Dilin meccut papiler yapısı ve yüzeyindeki oluşumlar, mikroorganizmaların yerleşmesi ve çoğalması için uygun zemin teşkil eder. Dilin anatomik yapısı kokuyu meydana getiren sülfür bileşikleri için en uygun yerleşim yeridir.

Tekrarlayan dişeti problemlerinin çözümü ve ağız kokusunun önlenmesinde destek tedavi olarak dil temizliğinin unutulmaması gereklidir.

Dil temizliği için tasarlanan dil fırçalarının kullanımı, dilin üst yüzeyinin yani sırtının fırçalanmsı şeklinde olmaktadır. 

8.YENİ ÜRÜNLER:

·         AĞIZ DUŞLARI

Diğer ağız bakım ürünlerinin yanında daha etkin temizleme yapabilmek için geliştirilen ağız duşları, şiddeti ayarlanmış basınçlı suyun püskürtme esasına dayanmaktadır.

Dişler arası ulaşılamayan bölgelerde veya yapılan restorasyonların altında biriken artıkların basınçlı su ile temizlenmesi dişhekimliği kliniğinde de uygulanan bir yöntemdir.

Ağız Duşu önce su ve havayı birleştirir, sonra bu bileşime basınç uygulayarak bakteri plağını ortadan kaldırmaya yönelik mikro kabarcıklar oluşturur. Ağız Duşu, diş fırçası ile birlikte kullanıldığında diş eti iltihabından kaynaklanan bakteri ve diş eti kanamalarını önemli derecede azaltır.

Ağız duşu yapmayı sağlayan basınç ayarlı ağız duşu makinaları içine plak kontrolü sağlayan suların eklenmesi de mümkündür. Elektrikli diş fırçalarının bir kısmı aynı zamanda ek bir aparat ile ağız duşu yapmaya olanak tanımaktadır.

Ağız duşlarında dikkat edilmesi gereken basıncın iyi ayarlanması ve basınçlı suyun diş eti cebi içine doğru bir şekilde yönlendirilmesidir.

·         HUMMINGBIRD

Dişlerinizin ara yüzeylerini ve diş eti çizgisinin altındaki bakteri plağını temizlemek için özel olarak tasarlanmış bir üründür. Pille çalışır. Düğmeye basıldığında yumuşak bir şekilde titremeye başlar ve diş etlerinize masaj yapar. Değiştirilebilir iki yedek başlık seçeneği vardır; ergonomik diş ipi ve nane aromalı yumuşak kürdan (İkisi de ürüne dahildir).

• TEMİZLEME MENDİLLERİ

 Bu özel dokulu, tek kullanımlık diş temizleme mendillerini dişlerinizi çabucak temizlemek ve nefesinizi tazelemek için her yerde kullanabilirsiniz. Parmağınıza rahatça geçirebileceğiniz tasarımı ile kullanımı kolaydır. Özel dokulu temizleme yüzeyi, dişlerinize henüz fırçalanmış hissini vermek üzere özel olarak tasarlanmıştır, su kullanımı gerektirmez.